Kıdem tazminatına kimler hak kazanır?
Aynı işverene bağlı olarak en az 1 yıl çalışmış olmak ve iş sözleşmesinin aşağıdaki yollardan biriyle sona ermesi gerekir:
- İşverenin, ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık (İş Kanunu 25/II) dışında bir nedenle sözleşmeyi feshetmesi
- Çalışanın haklı nedenle feshi (ücretin ödenmemesi, mobbing, sağlık nedenleri gibi İş Kanunu 24. madde halleri)
- Muvazzaf askerlik
- Emeklilik ya da yaş dışındaki emeklilik şartlarının (prim günü ve sigortalılık süresi) tamamlanması
- Kadın çalışanın evlendiği tarihten itibaren 1 yıl içinde kendi isteğiyle ayrılması
- Çalışanın vefatı (tazminat mirasçılara ödenir)
Kendi isteğiyle istifa eden çalışan, yukarıdaki istisnalardan biri yoksa kıdem tazminatı alamaz.
Nasıl hesaplanır?
Her tam çalışma yılı için 30 günlük giydirilmiş brüt ücret ödenir. Yıldan artan aylar ve günler de oranlanarak eklenir. Giydirilmiş ücret; brüt ücrete ek olarak düzenli ödenen yemek, yol, prim ve ikramiye gibi para veya parayla ölçülebilen menfaatleri kapsar. Fazla mesai gibi düzensiz ödemeler dahil edilmez.
Esas alınan ücret, ayrılış tarihindeki kıdem tazminatı tavanını aşamaz. Tavan her yıl Ocak ve Temmuz'da memur maaş katsayısına göre güncellenir.
| Dönem | Tavan |
|---|
Kıdem tazminatından tavan dahilinde gelir vergisi ve SGK primi kesilmez; yalnızca binde 7,59 damga vergisi kesilir.
İhbar süreleri
Belirsiz süreli sözleşmeyi fesheden taraf, karşı tarafa önceden bildirim yapmak zorundadır. İşveren bildirim süresi vermeden çıkarırsa bu sürenin ücretini ihbar tazminatı olarak öder.
| Çalışma süresi | Bildirim süresi |
|---|---|
| 6 aydan az | 2 hafta |
| 6 ay – 1,5 yıl | 4 hafta |
| 1,5 yıl – 3 yıl | 6 hafta |
| 3 yıldan fazla | 8 hafta |
İhbar tazminatı giydirilmiş brüt ücret üzerinden hesaplanır; gelir vergisi ve damga vergisine tabidir, SGK primi kesilmez. Vergi, o yılki kümülatif matrahınızın bulunduğu dilimden hesaplanır.
Kullanılmayan yıllık izin ücreti
Sözleşme hangi nedenle sona ererse ersin (istifa dahil), hak edilip kullanılmamış yıllık izinlerin ücreti son brüt ücret üzerinden ödenir (İş Kanunu 59). Bu ödeme ücret niteliğindedir; SGK primi, gelir vergisi ve damga vergisi kesilir.
Sık sorulan sorular
Kıdem tazminatı ne zaman ödenmeli?
Sözleşmenin sona erdiği tarihte muaccel olur. Geç ödenirse, gecikilen süre için mevduata uygulanan en yüksek faiz işletilir.
İbraname ne zaman imzalanabilir?
Türk Borçlar Kanunu'na göre ibra sözleşmesi, iş sözleşmesinin sona ermesinden itibaren bir ay geçmeden yapılamaz ve ödemenin banka aracılığıyla yapılmış olması gerekir.
Deneme süresi kıdeme dahil mi?
Evet. Kıdem, işe giriş tarihinden itibaren hesaplanır; deneme süresi de dahildir.
İkalede (karşılıklı anlaşma) tazminat alınır mı?
İkale bir sözleşmedir; ödenecek tutarlar taraflarca kararlaştırılır. Uygulamada çalışana kıdem ve ihbar tazminatına ek olarak makul bir yarar sağlanması beklenir. Bu sayfada ikaleyi seçip ödenecek kalemleri işaretleyebilirsiniz.
İşsizlik maaşı alabilir miyim?
Ayrılış şekline ve prim gününüze bağlıdır. İşsizlik maaşı hesaplama sayfasında hak ve tutarı görebilirsiniz.
Dayanak: 1475 sayılı İş Kanunu md. 14; 4857 sayılı İş Kanunu md. 17, 24, 25, 59; 193 sayılı GVK md. 25/7; 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu; 6098 sayılı TBK md. 420. Hesaplama bilgilendirme amaçlıdır; uyuşmazlık durumunda uzman desteği alın.