Kısaca
- Kendi isteğiyle istifa eden çalışan kural olarak kıdem tazminatı alamaz.
- Kanunda sayılan haklı nedenlerle (İş Kanunu 24) sözleşmeyi fesheden çalışan kıdem tazminatına hak kazanır.
- Askerlik, emeklilik, yaş dışındaki emeklilik şartlarının tamamlanması ve kadın çalışanın evlilikten itibaren 1 yıl içinde ayrılması da kıdem hakkı doğurur.
- Her durumda aynı işverende en az 1 yıl çalışmış olmak gerekir.
Kıdem tazminatı, iş sözleşmesinin kanunda sayılan yollardan biriyle sona ermesi halinde ödenir. Çalışanın kendi isteğiyle istifası bu yollar arasında yer almaz. Ancak kanun, bazı durumlarda çalışanın sözleşmeyi kendisinin sona erdirmesine rağmen kıdem tazminatı almasına imkan tanır.
Temel şart: en az 1 yıl
Kıdem tazminatına hak kazanmak için çalışanın aynı işverene bağlı olarak en az 1 yıl çalışmış olması gerekir. Bu süre deneme süresi dahil, işe giriş tarihinden itibaren hesaplanır.
Çalışanın sözleşmeyi sona erdirdiği halde kıdem alabildiği durumlar
1475 sayılı İş Kanunu'nun 14. maddesine göre çalışan, sözleşmeyi aşağıdaki nedenlerle kendisi sona erdirdiğinde de kıdem tazminatı alır:
- Haklı nedenle fesih: 4857 sayılı İş Kanunu'nun 24. maddesinde sayılan nedenlerle sözleşmenin feshedilmesi.
- Muvazzaf askerlik: Askerlik görevi nedeniyle işten ayrılma.
- Emeklilik: Yaşlılık, emeklilik veya malullük aylığı ya da toptan ödeme almak amacıyla ayrılma.
- Yaş dışındaki şartların tamamlanması: Emeklilik için gereken sigortalılık süresini ve prim ödeme gün sayısını doldurup yalnızca yaşı bekleyen çalışanın ayrılması. Bu durumda SGK'dan bu şartların tamamlandığını gösteren yazı alınır.
- Evlilik: Kadın çalışanın evlendiği tarihten itibaren 1 yıl içinde kendi isteğiyle ayrılması.
İş Kanunu 24. maddedeki haklı nedenler
Kanunda üç grup haklı neden sayılır:
- Sağlık sebepleri: İşin niteliğinden doğan bir sebeple çalışanın sağlığı veya yaşayışı için tehlikeli olması gibi haller.
- Ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller: Örneğin ücretin kanun veya sözleşme hükümlerine uygun hesaplanmaması ya da ödenmemesi, çalışma şartlarının uygulanmaması, işverenin çalışana sataşması veya cinsel tacizde bulunması.
- Zorlayıcı sebepler: İşyerinde bir haftadan fazla süreyle işin durmasını gerektiren zorlayıcı sebeplerin ortaya çıkması.
Ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan hallere dayanan fesih hakkı, çalışanın bu durumu öğrendiği günden itibaren 6 iş günü içinde ve her halde olayın üzerinden 1 yıl geçmeden kullanılmalıdır.
İstifada hangi ödemeler yapılır?
Kıdem tazminatı hakkı doğmasa da çalışılan son günlerin ücreti ve hak edilip kullanılmamış yıllık izinlerin ücreti ödenir. Kullanılmamış izin ücreti, sözleşme hangi nedenle sona ererse ersin ödenmesi gereken bir alacaktır.
Belirsiz süreli sözleşmede istifa eden çalışanın da kanundaki bildirim (ihbar) sürelerine uyması gerekir. Bu konu ihbar süreleri kapsamında ayrıca düzenlenmiştir.
Hesaplama aracıKıdem ve ihbar tazminatı hesaplama →Dayanak
- 1475 sayılı İş Kanunu md. 14 (kıdem tazminatı)
- 4857 sayılı İş Kanunu md. 24 (işçinin haklı nedenle derhal fesih hakkı) ve md. 26 (süre)
- 4857 sayılı İş Kanunu md. 59 (kullanılmayan izin ücreti)
Bu yazı, yayın tarihinde yürürlükte olan mevzuatı genel bilgilendirme amacıyla aktarır; somut bir olay hakkında hukuki görüş değildir. Kişisel durumunuz için bir avukata, mali müşavire veya ilgili kuruma danışın. Yayın ilkelerimiz